โรคหนองในแท้ เกิดจากแบคทีเรียและติดได้แม้ไม่มีแผลหรืออาการให้เห็น เพราะเชื้ออาจอยู่ที่อวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือลำคอ การมองจากภายนอกจึงบอกไม่ได้ว่าติดเชื้อหรือไม่ หากมีโอกาสสัมผัสเชื้อ การตรวจเป็นวิธีที่ชัดเจนกว่า
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจหรือการรักษาเฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะ เริ่ม หยุด หรือปรับยาเอง เพราะหนองในดื้อยาเพิ่มขึ้น และอาการคล้ายกับโรคอื่นได้
โรคหนองในแท้ติดได้อย่างไร
หนองในเกิดจากแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก หรือปาก เชื้ออาจอยู่ในบริเวณที่สัมผัสโดยไม่มีอาการ คำว่า “หนองในเทียม” ที่ใช้กันทั่วไปมักหมายถึงการติดเชื้ออื่น เช่น คลามัยเดีย ไม่ใช่หนองในคนละชนิด จึงต้องตรวจให้ถูกเชื้อก่อนเลือกการรักษา
อาการแบบไหนควรไปตรวจ
หลายคนไม่มีอาการ โดยเฉพาะการติดเชื้อที่ปากมดลูก คอ หรือทวารหนัก หากมีอาการ อาจพบได้ดังนี้
- แสบหรือเจ็บเวลาปัสสาวะ
- มีหนองหรือสารคัดหลั่งผิดปกติจากอวัยวะเพศ
- เลือดออกระหว่างรอบเดือน หรือเจ็บท้องน้อย
- เจ็บ บวม หรือหนักบริเวณอัณฑะ
- เจ็บทวารหนัก มีสารคัดหลั่ง หรือมีเลือดออก
- เจ็บคอหลังมีเพศสัมพันธ์ทางปาก แม้อาการนี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้บ่อย
อาการเพียงอย่างเดียวบอกชนิดเชื้อไม่ได้ หากปวดท้องน้อยมาก มีไข้สูง ปวดหรือบวมอัณฑะมาก ปวดข้อร่วมกับผื่น ตั้งครรภ์ หรืออาการแย่ลง ควรไปพบหน่วยบริการโดยเร็ว
หนองในติดต่ออย่างไร และไม่ติดต่อจากอะไร
เชื้อแพร่ผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่งและเยื่อบุระหว่างกิจกรรมทางเพศ รวมถึงการใช้อุปกรณ์ทางเพศร่วมกันโดยไม่ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนถุงยาง เชื้อยังส่งต่อจากผู้ตั้งครรภ์ไปยังทารกระหว่างคลอดได้
หนองในไม่ได้ติดต่อจากการใช้ห้องน้ำร่วมกัน กอด จับมือ กินอาหารร่วมกัน หรือใช้ของในชีวิตประจำวันตามปกติ และการดูสะอาดหรือไม่มีแผลไม่ได้แปลว่าไม่มีเชื้อ
ตรวจหนองในอย่างไร
หน่วยบริการจะเลือกเก็บปัสสาวะหรือสารตัวอย่างจากบริเวณที่มีโอกาสสัมผัส เช่น ช่องคลอด ปากมดลูก คอ หรือทวารหนัก การตรวจเฉพาะปัสสาวะอาจพลาดเชื้อที่คอหรือทวารหนัก จึงควรบอกประเภทกิจกรรมทางเพศตามจริงเพื่อให้เก็บตัวอย่างครบจุด
หากสงสัยเชื้อดื้อยา อาการไม่ดีขึ้น หรือกลับเป็นซ้ำ เจ้าหน้าที่อาจเก็บตัวอย่างเพิ่มเพื่อเพาะเชื้อและดูความไวต่อยา ไม่ควรใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อนหรือแบ่งยากับผู้อื่น
หนองในรักษาอย่างไร
หนองในรักษาให้หายได้ด้วยยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม แต่ชนิดและวิธีให้ยาขึ้นอยู่กับแนวทางในพื้นที่ ตำแหน่งติดเชื้อ การตั้งครรภ์ ประวัติแพ้ยา และโอกาสดื้อยา บทความทั่วไปจึงไม่ควรใช้เป็นใบสั่งยา
ควรรับยาตามที่หน่วยบริการจัดให้ครบ แจ้งประวัติแพ้ยาและยาที่ใช้อยู่ และกลับไปตามนัด หากอาการยังไม่ดีขึ้นหลังรักษา ห้ามเพิ่มยา เปลี่ยนยา หรือซื้อยาซ้ำเอง เพราะอาจเป็นเชื้อดื้อยา ติดเชื้อซ้ำ หรือมีโรคอื่นร่วมด้วย
คู่ควรทำอย่างไร
คู่นอนปัจจุบันและคู่ในช่วงเวลาที่หน่วยบริการแนะนำควรได้รับการแจ้งให้ไปตรวจและประเมินการรักษา แม้ไม่มีอาการ การแจ้งคู่ไม่ใช่การกล่าวโทษ แต่ช่วยลดการติดเชื้อกลับไปมา หากกังวลเรื่องความปลอดภัยหรือความเป็นส่วนตัว สามารถขอให้คลินิกช่วยแนะนำวิธีแจ้งคู่ได้
หลีกเลี่ยงกิจกรรมทางเพศจนกว่าตัวเราและคู่ที่เกี่ยวข้องจะรักษาตามคำแนะนำครบและผ่านช่วงเวลาที่หน่วยบริการกำหนด ไม่ควรใช้เพียงว่าอาการหายแล้วเป็นเกณฑ์
หลังรักษาต้องตรวจซ้ำไหม
บางตำแหน่งติดเชื้อ โดยเฉพาะลำคอ อาจต้องตรวจยืนยันว่าหายตามนัด ผู้ที่เคยเป็นหนองในมีโอกาสติดซ้ำได้ จึงมักมีการแนะนำให้ตรวจอีกครั้งในภายหลัง ระยะเวลาขึ้นอยู่กับกรณีและแนวทางที่หน่วยบริการใช้
การรักษาหายไม่ได้สร้างภูมิคุ้มกันถาวร จึงติดใหม่ได้ การใช้ถุงยางอย่างถูกต้อง ตรวจตามความเหมาะสม และชวนคู่ตรวจช่วยลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ อ่านเพิ่มเติมเรื่อง อาการหนองในเทียม และ สิ่งที่ควรรู้ก่อนตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
คำถามที่พบบ่อย
ไม่มีหนอง แปลว่าไม่เป็นหนองในใช่ไหม
ไม่ใช่ หลายคนไม่มีอาการ และเชื้อที่คอหรือทวารหนักมักสังเกตยาก หากมีโอกาสสัมผัสควรปรึกษาเรื่องตรวจ
ตรวจเลือดหาเชื้อหนองในได้ไหม
โดยทั่วไปใช้ปัสสาวะหรือสารตัวอย่างจากบริเวณที่สัมผัส การตรวจเลือดมักใช้ตรวจโรคอื่น เช่น HIV หรือซิฟิลิส เจ้าหน้าที่จะช่วยเลือกชุดตรวจให้เหมาะ
ซื้อยาปฏิชีวนะกินเองได้ไหม
ไม่ควร เพราะอาจเลือกยาไม่ตรง ขนาดไม่เหมาะ บดบังอาการ และเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา ควรตรวจและรับการรักษาจากหน่วยบริการ
ใช้ถุงยางแล้ว ยังติดได้ไหม
ถุงยางลดโอกาสได้มากเมื่อใช้ถูกต้องตั้งแต่ต้นจนจบ แต่บริเวณที่ถุงยางไม่ครอบคลุมหรือกิจกรรมทางปากยังอาจมีการสัมผัสเชื้อได้ หากกังวลควรตรวจตามตำแหน่งที่สัมผัส
สรุป
หนองในติดได้โดยไม่มีแผลหรืออาการ การตรวจต้องครอบคลุมบริเวณที่สัมผัส และการรักษาควรเลือกโดยหน่วยบริการ ไม่ซื้อยากินเอง ควรช่วยให้คู่ได้รับการตรวจและทำตามนัดเพื่อป้องกันการติดซ้ำและปัญหาเชื้อดื้อยา