การขอประเมิน PEP ไม่ใช่เรื่องที่ต้องถูกตำหนิ โอกาสรับเชื้อขึ้นกับเหตุสัมผัสและวิธีป้องกัน ไม่ใช่การใช้แอปหาคู่หรือความประมาท หากเพิ่งมีเหตุที่อาจสัมผัสเอชไอวีภายใน 72 ชั่วโมง ให้ติดต่อหน่วยบริการโดยเร็วที่สุด ไม่รอให้มีอาการ [1] [2]
ทำความรู้จัก “เป๊ป”
PEP (Post-Exposure Prophylaxis) “ยาเป๊ป” เรียกได้ว่าเป็น ยาต้านไวรัสเอชไอวี ที่แพทย์จะจ่ายให้กับผู้ที่มีความเสี่ยงหลังสัมผัสเชื้อมาแล้วไม่เกิน 72 ชั่วโมง
ยาเป๊ป มีส่วนประกอบของตัวยาต้านไวรัสเอชไอวีประมาณ 3 ชนิด ที่ทำหน้าที่ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อไม่ให้ขยายตัวเพิ่ม และไม่ให้กลายเป็นไวรัสที่สมบูรณ์ โดยกระบวนการนี้จะทำให้ระบบภูมิต้านทานโรคของร่างกาย สามารถสร้างเกราะมาป้องกันก่อนที่เชื้อจะแพร่จำนวนมากขึ้นจนทำอันตรายให้กับเราได้
เสี่ยงแบบไหน ? ถึงควรรับยาเป๊ป
- มีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย ได้แก่ ไม่สวมถุงยางอนามัย, ถุงยางแตก, ถุงยางฉีกขาด, ถุงยางอนามัยหลุดรั่ว, เมาขาดสติ เป็นต้น
- มีการใช้เข็มฉีดยา เสพสารเสพติดร่วมกับผู้อื่น
- มีอุบัติเหตุ จากการถูกเข็มฉีดยาของผู้ป่วยทิ่มตำ
- ถูกล่วงละเมิดทางเพศ ถูกข่มขืน หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ตั้งใจ
- มีแผลฉีกขาด หรือมีเลือดออกให้เห็น
รับยาเป๊ป ได้ที่ไหน ?
ประการแรก ก่อนการรับยาเป๊ป คุณจะต้องเข้ารับการตรวจเอชไอวีเสียก่อน เป็นการยืนยันผลว่าคุณไม่ได้มีเชื้ออยู่ก่อนแล้ว การทานยาต้านฉุกเฉินนี้จำเป็นต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ ไม่สามารถหาซื้อทานได้เองตามร้านขายยาทั่วไป หรือทางออนไลน์ นอกจากนี้ คุณยังจะต้องเข้ารับการตรวจการทำงานของตับและไต ตรวจไวรัสตับอักเสบบี และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ด้วย ส่วนสถานบริการที่สามารถรับยาเป๊ปได้นั้น
คุณสามารถค้นหา และจองตรวจได้ที่นี่ https://love2test.org/th/clinic
กินยาเป๊ปแล้ว ช่วยป้องกันเอชไอวีได้จริงหรือ!?
ใช้ PEP ตามแผนผู้ให้บริการ ซึ่งโดยทั่วไปเป็น 28 วัน และมาตรวจติดตามตามนัด ผลลบเมื่อจบยาไม่ใช่การยืนยันสุดท้ายทุกกรณี หากเกิดเหตุใหม่หรือยังต้องการป้องกันต่อเนื่อง ให้แจ้งทีมดูแลและคุยเรื่อง PrEP ไม่ต่อ เปลี่ยน หรือจัดยาเอง และไม่ใช้การขอ PEP ซ้ำเป็นเหตุให้ถูกตำหนิ [2] [3]
ผลข้างเคียงของ เป๊ป
ผลข้างเคียงของ PEP ต่างกันตามยาและแต่ละคน ไม่รับรองว่าแทบไม่มีหรือหายเองภายในเจ็ดวัน หากมีอาการรบกวนให้ติดต่อหน่วยบริการที่จ่ายยา ไม่หยุดหรือเปลี่ยนเอง หากหายใจลำบาก หน้าหรือปากบวม หมดสติ หรือมีอาการรุนแรง ให้รับการดูแลฉุกเฉินทันที ไม่รอให้ร่างกายปรับตัว [2] [4]
ในช่วงที่ทานยาเป๊ปอยู่นั้น แนะนำว่าไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ หรือหากเป็นไปได้ควรงดสูบบุหรี่ไปก่อน เพราะอาจส่งผลให้ร่างกายอ่อนแอ ทำให้การขับไล่เจ้าไวรัสเอชไอวีออกไปเป็นเรื่องยาก ในทำนองเดียวกัน ก็ไม่ควรทานสมุนไพร อาหารเสริม และยาอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ยารักษาโรคประจำตัว นอกเหนือจากยาเป๊ปที่ได้รับมาจากแพทย์เท่านั้น
อ่านบทความอื่นๆ เพิ่มเติม
สรุป ถ้าคุณเกิดเหตุฉุกเฉินที่มีความเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อเอชไอวี ก็ขอให้ตั้งสติ ใจเย็น และรีบติดต่อแพทย์เพื่อรับ ยาเป๊ป โดยเร็ว การใช้ยาเป๊ปที่ถูกต้อง และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ จะช่วยให้คุณปลอดภัยได้ครับ
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
อ้างอิงตามข้อความที่ตรวจทาน
ตรวจทานและปรับปรุงเนื้อหา: 14 ตุลาคม 2569
