close

เอดส์

ข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเอชไอวี

ข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเอชไอวี

ข้อเท็จจริง เกี่ยวกับเอชไอวี (Human Immunodeficiency Virus) เป็นไวรัสที่โจมตีระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย และในที่สุดหากไม่ได้รับการรักษาก็จะนำไปสู่โรคเอดส์ และทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลงอย่างมาก ทำให้มีโอกาสในการติดเชื้ออื่น ๆ ที่เข้ามาแทรกซ้อนจนกลายเป็นโรคร้าย อย่างวัณโรคหรือมะเร็ง “เอชไอวี” จึงเป็นปัญหาสุขภาพระดับโลก ที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนนับล้านทั่วโลก

ข้อเท็จจริง เกี่ยวกับการแพร่เชื้อเอชไอวี

เชื้อเอชไอวี ส่วนใหญ่ติดต่อได้จากการมีเพศสัมพันธ์ การใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน และการติดต่อจากแม่สู่ลูกในระหว่างตั้งครรภ์ การคลอดบุตร หรือการให้นมบุตร วิธีการแพร่กระจายอื่นๆ ได้แก่ การโดนเข็มฉีดยาหรืออุปกรณ์ผ่าตัดของผู้ติดเชื้อ ในกรณีที่เป็นบุคลากรทางการแพทย์ และการได้รับเลือดบริจาคที่ไม่ผ่านการคัดกรองเชื้อเอชไอวีมาก่อน เป็นต้น

  • โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
    • เชื้อเอชไอวีสามารถติดต่อได้ทางช่องคลอด ทวารหนัก และออรัลเซ็กซ์ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน (ไม่สวมถุงยางอนามัย) เป็นวิธีการติดต่อทางเพศที่พบบ่อยที่สุดจากเชื้อเอชไอวี สามารถลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อได้โดยการใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง รวมถึงการมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยอื่นๆ เช่น การจำกัดจำนวนคู่นอน
  • ติดต่อผ่านทางเลือด
    • เชื้อเอชไอวีสามารถติดต่อได้โดยการถ่ายเลือด การปลูกถ่ายอวัยวะ หรือการใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้ติดเชื้อ เนื่องจากขั้นตอนการคัดกรองเลือดที่เข้มงวดและความพร้อมของเข็มและเข็มฉีดยาที่ปลอดเชื้อ ซึ่งวิธีการแพร่เชื้อแบบนี้พบได้น้อยมากในประเทศที่พัฒนาแล้ว
  • การถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูก
    • เชื้อเอชไอวีสามารถถ่ายทอดจากแม่ที่ติดเชื้อสู่ลูกในระหว่างตั้งครรภ์ คลอดบุตร หรือให้นมบุตร ซึ่งการแพร่เชื้อในลักษณะนี้สามารถป้องกันได้ด้วยการรักษาด้วยยาต้านไวรัส (ART) ในระหว่างตั้งครรภ์และคลอดบุตร รวมถึงหลีกเลี่ยงการให้นมบุตร

ถึงแม้ว่า การติดเชื้อเอชไอวีที่กล่าวมาข้างต้นจะติดต่อกันได้ แต่เราแนะนำให้หลีกเลี่ยงใช้ของใช้ส่วนตัว เช่น มีดโกนหรือแปรงสีฟันร่วมกับผู้ติดเชื้อก็ช่วยในการป้องกันได้และเพิ่มความสบายใจระหว่างกัน

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับแม่ที่มีเชื้อ

การถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูก เป็นปัญหาด้านสาธารณสุขที่ร้ายแรง และส่งผลกระทบต่อหลายประเทศทั่วโลก เอชไอวีเป็นไวรัสที่โจมตีระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ร่างกายต่อสู้กับ การติดเชื้อและโรคได้ยาก เมื่อผู้หญิงที่ติดเชื้อเอชไอวี แพร่เชื้อไปยังลูกน้อยในระหว่างตั้งครรภ์ คลอดบุตร หรือให้นมบุตร ประมาณการว่าหากไม่มีการแทรกแซง ทารกที่ได้รับเชื้อเอชไอวีมากถึง 45% จะติดเชื้อเอชไอวีในระหว่างตั้งครรภ์ คลอดบุตร หรือให้นมบุตร อย่างไรก็ตาม ด้วยการแทรกแซงที่เหมาะสม ความเสี่ยงของ แพร่เชื้อไปยังลูกสามารถลดลงได้น้อยกว่า 5%

  • ในระหว่างการคลอดบุตร เมื่อทารกสัมผัสกับไวรัสผ่านทางเลือด และของเหลวอื่นๆ ของมารดาความเสี่ยงของการแพร่เชื้อไปยังลูกจะอยู่ในอัตราสูงที่สุด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ ด้วยการรักษาด้วยยาต้านไวรัส ระหว่างตั้งครรภ์ และคลอดบุตรให้กับแม่ที่มีเชื้อ รวมถึงทารกหลังคลอด การรักษาด้วยยาต้านไวรัสสามารถลดปริมาณเชื้อเอชไอวีในเลือดและของเหลวอื่น ๆ ของแม่ได้อย่างมาก ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงในการแพร่เชื้อสู่ทารก ART ยังสามารถปรับปรุงสุขภาพของแม่ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพของทารก
  • การแทรกแซงที่สำคัญอีกประการหนึ่งในการป้องกันการแพร่เชื้อสู่ทารก คือการผ่าตัดคลอดแบบเลือก ECS รวมถึงการคลอดโดยการผ่าคลอดก่อนคลอดและเยื่อหุ้มครรภ์แตก ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงของทารกที่จะได้รับเชื้อไวรัสในระหว่างคลอด ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้หญิงที่มีระดับเชื้อเอชไอวีในเลือดสูง หรือไม่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสในระหว่างตั้งครรภ์
  • การให้นมแม่เป็นอีกช่องทางหนึ่งของการแพร่เชื้อสู่ทารก เพราะเหตุนี้ เชื้อเอชไอวีสามารถติดต่อผ่านนมแม่ได้ อย่างไรก็ตาม การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้สารอาหารและภูมิคุ้มกันที่สําคัญแก่ทารก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสภาพแวดล้อมที่ขาดแคลนทรัพยากร แหล่งสารอาหารทางเลือกอาจมีจํากัด ซึ่งกรณีดังกล่าวองค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้ผู้หญิงที่ติดเชื้อเอชไอวีให้นมลูกโดยเฉพาะในช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด และให้นมแม่ต่อไปในขณะที่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสจนกว่าจะครบ 12 เดือน

ถึงอย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือ ผู้หญิงควรได้รับการปรึกษาเกี่ยวกับความเสี่ยงและประโยชน์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และสนับสนุนให้พวกเขายึดมั่นในโปรแกรม ART และฝึกเทคนิคการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่ปลอดภัย เช่น การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างบริสุทธิ์และการหลีกเลี่ยงหัวนมแตกและโรคเต้านมอักเสบ

กลยุทธ์ป้องกันการแพร่เชื้อ HIV สู่ทารก

นอกจากการแทรกแซงเหล่านี้แล้วยังมีกลยุทธ์อื่นๆ อีกมากมายที่สามารถใช้เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อสู่ทารกได้ หนึ่งในกลยุทธ์คือการตรวจเชื้อ HIV และการให้คำปรึกษา ซึ่งสามารถช่วยระบุผู้หญิงที่ติดเชื้อ HIV และเชื่อมโยงพวกเธอเข้ากับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสและบริการอื่นๆ การเริ่มต้น ART ในช่วงต้นในระหว่างตั้งครรภ์สามารถลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อสู่ทารก ได้อย่างมากและผู้หญิงที่ได้รับ ART ในระหว่างตั้งครรภ์และให้นมบุตรสามารถปรับปรุงสุขภาพของตนเองได้

อีกยุทธศาสตร์สำคัญคือการส่งเสริมการใช้ถุงยางอนามัยและการคุมกำเนิดในรูปแบบอื่นๆ เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในสตรีที่ติดเชื้อเอชไอวี การตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการแพร่เชื้อสู่ทารก เนื่องจากผู้หญิงอาจไม่ทราบสถานะ HIV หรืออาจไม่ได้รับ ART ในระหว่างตั้งครรภ์

ในท้ายที่สุด สิ่งสำคัญคือการแก้ปัญหาปัจจัยทางสังคม โดยพื้นฐานแล้ว โครงสร้างที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อสู่ทารก เช่น ความยากจน ความเหลื่อมล้ำทางเพศ การตีตรา และการเลือกปฏิบัติ ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้ผู้หญิงที่ติดเชื้อเอชไอวีเข้าถึงบริการที่จำเป็นได้ยาก และยังส่งผลให้เกิดความบกพร่องทางเพศจากการรักษาด้วยยาต้านไวรัสและการแทรกแซงอื่น ๆ การแก้ปัญหาปัจจัยเหล่านี้ต้องใช้วิธีการที่ครอบคลุมทั้งการแทรกแซงของชุมชน การปฏิรูปนโยบายและกฎหมาย รวมถึงความพยายามในการลดการตีตราและการเลือกปฏิบัติ

ข้อเท็จจริง เกี่ยวอาการของผู้ติดเชื้อเอชไอวี

ข้อเท็จจริง เกี่ยวอาการของผู้ติดเชื้อเอชไอวี

  • การติดเชื้อเอชไอวีแบบเฉียบพลัน: คนส่วนใหญ่แสดงอาการภายใน 2-4 สัปดาห์หลังจากติดเชื้อเอชไอวี โดยมีอาการไข้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ ผื่นคัน เจ็บคอ ต่อมน้ำเหลืองโต อาการเหล่านี้ อาจกินเวลานานหลายสัปดาห์ และมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงแค่ไข้หวัดใหญ่ เพราะอาการป่วยในระยะแรกมีลักษณะคล้ายคลึงกับโรคอื่นทั่วไป
  • การติดเชื้อเอชไอวีเรื้อรัง: หลังจากอาการแรกลดลง, เอชไอวีสามารถอยู่ในร่างกายเป็นเวลาหลายปี โดยไม่ก่อให้เกิดอาการใดๆ ในช่วงเวลานี้ ไวรัสกําลังแพร่กระจายจำนวนอย่างเต็มที่ และก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบภูมิคุ้มกัน คุณจะรู้สึกอ่อนแอลง เพราะไม่มีภูมิในการต่อสู้กับโรคอื่นๆ ที่เข้ามาในร่างกายในระหว่างนี้ โดยสิ้นเชิง
  • ระยะเอดส์: หากปล่อยไว้ไวรัสเอชไอวีอาจพัฒนาเป็นโรคเอดส์ได้ โรคเอดส์มีลักษณะที่ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแออย่างรุนแรงทำให้ร่างกายอ่อนแอต่อการติดเชื้อฉวยโอกาสและมะเร็ง อาการของโรคเอดส์ ได้แก่ น้ำหนักลด มีไข้ เหงื่อออกตอนกลางคืน อ่อนเพลีย และติดโรคอื่นๆ ได้ง่าย สภาพร่างกายย่ำแย่ถึงที่สุด และอาจทำให้เสียชีวิตได้

การวินิจฉัยเอชไอวี

การตรวจหาเชื้อเอชไอวีที่พบมากที่สุด คือ การตรวจเลือด เพื่อตรวจหาแอนติบอดี การตรวจรูปแบบนี้สามารถทําได้ที่สถานพยาบาล คลินิก หรือแม้แต่กับที่บ้านของคุณเอง ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ คุณจะสามารถรู้ผลตรวจได้ทันทีโดยไม่ต้องรอนานและทำให้สามารถตัดสินใจได้ว่าจะทำอย่างไรต่อไป การวินิจฉัย จึงถือเป็นความสำคัญมาก ของการตรวจหาเชื้อเอชไอวีตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อจัดการควบคุมการดำเนินของโรค และป้องกันการพัฒนาของโรคไปสู่ภาวะเอดส์ แนะนำให้ผู้ที่มีความเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี เข้ารับการตรวจอย่างน้อยปีละ 1-2 ครั้ง และควรตรวจบ่อยขึ้นหากมีพฤติกรรมเสี่ยงสูง

ข้อเท็จจริง ของทางเลือกในการรักษาเอชไอวี

  • การรักษาด้วยยาต้านไวรัส (ART): ART เป็นการรวมกันของยาที่ยับยั้งการจำลองแบบของเชื้อเอชไอวีและป้องกันไม่ให้ไวรัสพัฒนาเป็นโรคเอดส์ ART มีประสิทธิภาพในการควบคุมไวรัสและสามารถลดความเสี่ยงในการแพร่กระจายไปยังคู่นอนได้ สิ่งสำคัญคือต้องปฏิบัติตามสูตรการรักษาเพื่อให้มั่นใจว่ามีประสิทธิภาพ
  • ยาอื่นๆ: นอกเหนือจากการรักษาด้วยยาต้านไวรัสแล้วยังสามารถใช้ยาอื่นๆ ในการรักษาโรคติดเชื้อและโรคที่เกี่ยวข้องกับเอชไอวี
  • การเคร่งครัดและให้ความสำคัญของการรักษา: การยึดมั่นในแพทย์ผู้ทำการรักษาเป็นสิ่งสำคัญต่อประสิทธิภาพของการรักษาเอชไอวี การขาดยาหรือไม่รับประทานยาตามคำสั่งแพทย์อาจทำให้เกิดความล้มเหลวในการรักษาดื้อยาและนำไปสู่การพัฒนาของเชื้อไวรัสเอชไอวีไปสู่โรคเอดส์

ข้อเท็จจริง ของผู้ที่ใช้ชีวิตร่วมกับเอชไอวี

การได้รับการวินิจฉัยว่า ติดเชื้อเอชไอวี อาจเป็นเรื่องที่น่าตกใจและสร้างความวิตกกังวล สิ่งสำคัญคือ ต้องขอความช่วยเหลือจากแพทย์เฉพาะทาง เพื่อนสนิท และสมาชิกในครอบครัวโดยด่วน การให้คำปรึกษาด้านสุขภาพจิต อาจเป็นประโยชน์เช่นกัน แม้ว่า คุณไม่จำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว เพื่อลดการตีตรา เพราะการเปิดเผยสถานะเอชไอวี เป็นการตัดสินใจส่วนบุคคลและอาจมีความกังวล เนื่องจากผู้ติดเชื้อมักมีความหวาดกลัวต่อการเลือกปฏิบัติ และการตีตราจากคนอื่น รวมไปถึง การรักษาสุขภาพโดยรวม ฝึกนิสัยที่ดีต่อสุขภาพ เช่น ออกกำลังกายเป็นประจำ รับประทานอาหารที่สมดุล จัดการกับความเครียด และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงอื่นๆ ทั้งหมด

ข้อเท็จจริง เกี่ยวอาการของผู้ติดเชื้อเอชไอวี

ข้อเท็จจริง ของการป้องกันเอชไอวี

  • มีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย เช่น การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ไม่ว่าช่องทางใดก็ตาม จะช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อเอชไอวี ระหว่างกิจกรรมทางเพศได้อย่างมาก
  • การป้องกันโรคก่อนสัมผัสด้วยยาต้านไวรัสก่อนเสี่ยงที่ชื่อว่า เพร็พ (PrEP) ซึ่งเป็นยาที่ใช้รับประทานทุกวัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี ในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อเอชไอวี เช่น ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย คนที่เปลี่ยนคู่นอนบ่อย กลุ่มผู้ให้บริการทางเพศ ผู้ที่มีคู่นอนผลเลือดต่าง เป็นต้น นอกจากนี้ ก่อนที่จะเริ่มใช้เพร็พ ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองเชื้อเอชไอวี และปรึกษาแพทย์เสียก่อน
  • หลีกเลี่ยงการใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น เนื่องจากสามารถทำให้ติดเชื้อเอชไอวีจากเลือดที่ปลายเข็มได้ รวมทั้ง งดใช้บริการร้านสักเจาะที่ไม่ได้มาตรฐาน เพราะอุปกรณ์เหล่านั้นอาจไม่ผ่านการฆ่าเชื้อที่ถูกต้อง

อ่านบทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

สถิติของไวรัสเอชไอวีและโรคเอดส์ทั่วโลก จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) มีผู้ติดเชื้อไวรัสเอชไอวีประมาณ 38 ล้านคนทั่วโลกในปี พ.ศ. 2562 โดยมีผู้ติดเชื้อรายใหม่ 1.7 ล้านคน และเสียชีวิตถึง 690,000 คน ความก้าวหน้าในการวิจัยไวรัสเอชไอวีและโรคเอดส์ได้นำไปสู่การพัฒนายาต้านไวรัสใหม่ๆ ที่มีผลข้างเคียงลดลง เหนือสิ่งอื่นใด ช่วยให้ควบคุมปริมาณไวรัสไว้ได้ และกลยุทธ์การป้องกันที่มีประสิทธิภาพสูง การวิจัยยังคงมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาวิธีการรักษา วัคซีน และวิธีการรักษาใหม่ๆ ที่ในอนาคตของการรักษาไวรัสเอชไอวีและโรคเอดส์ อาจรวมถึง ยาที่ออกฤทธิ์นาน การตัดต่อพันธุกรรม และการบำบัดด้วยภูมิคุ้มกันที่ไม่แน่ว่าเราอาจมีทางกำจัดเจ้าไวรัสร้ายนี้ให้ออกไปจากร่างกายได้ในเร็ววัน

read more

เรื่องที่มักเข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคเอดส์ และผู้ติดเชื้อ HIV

เรื่องเข้าใจผิดเอชไอวีและเอดส์
ถึงแม้ว่าโรคเอดส์ และเชื้อเอชไอวี ที่เกิดขึ้นในประเทศไทยจะมีมานานมากแล้ว แต่คนส่วนใหญ่ก็ยังมีความรู้ความเข้าใจผิด ๆ เกี่ยวโรคเอดส์ และเชื้อเอชไอวี ทำให้ปัจจุบันต้องมีการให้ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง เกี่ยวกับโรคเอดส์ และเชื้อเอชไอวี หรือการเผยแพร่ความรู้ใหม่ ๆ อยู่อย่างต่อเนื่อง เอชไอวี คืออะไร เชื้อเอชไอวี (Human Immunodeficiency Virus) คือ ไวรัสที่จะเข้าไปกัดกินทำลายเซลล์เม็ดเลือดขาว ทำให้ภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคเอดส์ คืออะไร เอดส์
read more